Akademi dünyasından gelen ayrımcı ve ötekileştirici söylemlere bir yenisi daha eklendi. Prof. Dr. Adnan Yüksel Gürüz’ün Mardinli yurttaşları hedef alan ve onları tek bir meslek grubu üzerinden indirgeyerek küçümseyen “midyeci” nitelendirmesi, kamuoyunda ve sosyal medyada geniş yankı uyandırdı. Bilimsel kimliğiyle topluma örnek olması beklenen bir akademisyenin, köklü bir kültüre ve tarihe sahip bir şehrin insanlarını stereotipler üzerinden tanımlaması sert eleştirilerin odağı oldu.
Ötekileştiren Dil ve Akademik Sorumluluk Tartışması
Türkiye’nin farklı coğrafyalarından insanların emeği ve alın teriyle sürdürdüğü mesleklerin, bir bölge halkını aşağılamak veya etiketlemek amacıyla kullanılması ilk kez yaşanmıyor. Ancak bu söylemin toplumun en üst eğitim kademesinde yer alan bir profesör tarafından dile getirilmesi, meselenin vahametini artırıyor.
Mardin; tarih boyunca farklı dinlerin, dillerin ve kültürlerin barış içinde bir arada yaşadığı, bilime, sanata, edebiyata ve ekonomiye sayısız değer kazandırmış kadim bir kenttir. Bir şehrin tüm sakinlerini tek bir klişe üzerinden değerlendirmek, hem sosyolojik gerçeklikten kopuk bir yaklaşımı hem de yerleşik önyargıların akademik çevrelerde dahi ne denli derinleşebildiğini gözler önüne seriyor. Midyecilik gibi zorlu koşullar altında icra edilen, helal kazanç kapısı olan bir mesleğin dahi küçümseme aracı olarak kullanılması, sınıfsal ve bölgesel ayrımcılığın iç içe geçtiğini gösteriyor.
Sosyal Medyada ve Sivil Toplumda Tepkiler Çığ Gibi Büyüdü
Gürüz’ün sözlerinin kamuoyuna yansımasının ardından, başta Mardinli sivil toplum kuruluşları, akademisyenler, hukukçular ve çok sayıda yurttaş olmak üzere geniş bir kesim tepkisini dile getirdi. Yapılan açıklamalarda şu noktalara dikkat çekildi:
- İnsan Onuruna Aykırılık: Hiçbir etnik kökenin, memleketin veya meslek grubunun alay ya da küçümseme konusu yapılamayacağı vurgulandı.
- Eğitimde Eşitlik ve Tarafsızlık: Öğrencilerine evrensel değerleri ve bilimsel düşünceyi aşılaması gereken bir akademisyenin, ayrımcı bir dil kullanmasının üniversite ortamındaki kapsayıcılığa zarar verdiği belirtildi.
- Özür ve Sorumluluk Çağrısı: Kamuoyu, söz konusu ifadelerin bir dil sürçmesi olarak geçiştirilemeyeceğini belirterek, hem ilgili akademisyenden hem de bağlı bulunduğu kurumdan açık bir özür ve idari değerlendirme talep etti.
Toplumsal Barışa Zarar Veren Söylemler
Uzmanlar, kamusal alanda söz sahibi olan kişilerin kullandığı dilin toplumsal kutuplaşmayı körükleme riskine dikkat çekiyor. İnsanları doğdukları coğrafya üzerinden etiketlemek, ayrımcılığı normalleştirdiği gibi toplumsal dayanışma duygusunu da zedeliyor. Akademik unvanların toplum üstü bir dokunulmazlık sağlamadığını hatırlatan hukukçular ve sosyologlar, nefret söylemi ve ayrımcılıkla mücadelenin her kademede tavizsiz sürdürülmesi gerektiğinin altını çiziyor.
