Hüseyin Uyar’ın deneme kitabı, unuttuğumuz şaşkınlığı geri getiriyor
Hayatın içinden geçerken durup baktınız mı hiç? İşte Hüseyin Uyar’ın “Vay Canına”sı tam da bu duruşu talep ediyor: Dur, bak, şaşır. 152 sayfalık bu deneme toplamı, çok türlü yazıların ardında tek bir yürek atışı taşıyor: Modern insanın kaybettiği şaşkınlığı yeniden kazanma arzusu.
Uyar’ın kitabı tür sınırlarını yıkıyor. Tarihin derin notları, seyahat izlenimi, kitap okuması, sokak gözlemi – hepsi aynı çatı altında buluşuyor. Ama bu karışıklık değil, bilerek inşa edilmiş bir çokseslilik. Çünkü hayat kendisi zaten böyle: Düzensiz, parçalı, ama bütünlük arzusu içinde.
“Vay canına” dedirten nedir? Bir sokak köpeğinin aniden dönüp bakan gözleri. Eski bir fotoğrafın köşesindeki bilinmez leke. Yağmur sonrası ilk toprak kokusu. Uyar bu anları yakalıyor ve büyütmüyor. Sadece gösteriyor. İşte bu sadelik, kitabın en vurucu yanı. Süsleme yok, gösteriş yok, sadece görme var.
Kitap, okuruna bir görev yüklüyor: Yavaşla. Gündelik hayatın koşuşturmasında kaybolan detayları fark et. Çünkü Uyar yazıyı tamamlamıyor, sana bırakıyor. Bu, denemenin en esaslı özelliği: Açıklık, davet, tamamlanmamışlık.
“Vay Canına”, unuttuğumuz bir yetiyi hatırlatıyor: Şaşırmayı. Modern insan her şeyi bildiğini sanıyor, her şeyi tüketiyor, hiçbir şeye şaşırmıyor. Uyar buna karşı çıkıyor. Her sayfada, “bak, daha önce görmediğin bir şey bu” diyor.
Sonuç? Bu kitap sadece okunmuyor, yaşanıyor. Ve yaşadıktan sonra sokakta yürürken, bir pencereye, bir yüze, bir anıya bakarken duraksıyorsunuz. İşte o zaman anlıyorsunuz: “Vay canına” demek, hayata yeniden başlayıp, tanıklık etmekmis.
Meryem Akın
